Karavan Yaptırırken Sorulacak Sorular: Teklif, Belge ve Teslim

Karavan yaptırırken sorulacak sorular üç başlıkta toplanıyor: teklifin hangi çözünürlükte yazıldığı, hangi belgenin hangi aşamada üretildiği ve teslimde neyin kontrol edileceği. Bu üçü netleşmeden iki teklifi karşılaştırmak mümkün olmuyor.

Onaylı bir dönüştürücüyle çalışmanın gerekçesini ve firmaya sorulacak temel soruları neden onaylı bir karavan dönüştürücüsüne başvurmalısınız yazısında ele almıştık. Bu yazı bir adım sonrası: elinize gelen teklifi ve belgeleri nasıl okuyacağınız. Eylül 2026 itibarıyla geçerli süreç üzerinden anlatılıyor.

İki teklif neden aynı işi tarif etmiyor?

Çünkü “karavan dönüşümü” tek bir iş tanımı değil. Aynı toplam rakamın altında birbirinden belirgin biçimde ayrışan kurgular olabiliyor ve fark yalnız kalem dökümünde görünüyor.

• Servis bataryası 90Ah da olabilir 100Ah da; ikisi aynı kullanım süresini vermiyor.
• Şarj tarafında MPPT regülatör ile daha basit bir regülatör aynı satırda “solar şarj” diye görünebiliyor.
• Koltuk sistemi tip onaylı olabilir de olmayabilir; görünüş ikisinde de benzer.
• Tavan, üreticisi ve onay kurumu yazılmadan “açılır tavan” olarak geçebiliyor.
• Su tankı litresi ve montaj yeri (araç altı sabit tank mı, iç hacimde bidon mu) yazılmadığında kapasite karşılaştırılamıyor.

Kalemlerin hangisinin bedeli büyüttüğünü ayrıca ele aldık: panelvan karavan dönüşümü maliyetini ne belirliyor.

Kalem dökümünde ne aramalısınız?

İyi bir teklifin ölçüsü uzunluğu değil çözünürlüğü. Her sistemin marka, model ve kapasite bilgisiyle ayrı satır olarak yazılması gerekiyor. “Enerji paketi” gibi toplu bir satır karşılaştırmayı baştan imkânsız kılıyor.

• Enerji — inverter gücü watt olarak, servis bataryası Ah olarak, şarj regülatörünün tipi (MPPT mi) ve güneş panelinin watt değeri ayrı ayrı. Yeni nesil kurguda karşılığı Victron Energy 800W inverter, MPPT regülatör, 100Ah AGM servis bataryası ve EcoFlow 200W esnek panel.
• Su — temiz su tankının litresi ve montaj yeri, gri su tankının olup olmadığı. Karşılığı 84 L sabit temiz su tankı ve opsiyonel 40 L gri su tankı.
• Soğutma — buzdolabının kompresörlü mü absorbsiyonlu mu olduğu ve litresi. Karşılığı Indel B 41 L 12V kompresörlü.
• Isıtma — motordan bağımsız çalışıp çalışmadığı ve yakıt tipi. Karşılığı Eberspächer dizel kalorifer.
• Tavan — üreticisi, manuel mi otomatik açıldığı, açık konumdaki yatak ölçüsü. Karşılığı SCA pop-up tavan ve 120 × 200 cm yatak alanı.
• Koltuk — üreticisi, tip onayı ve yatak konumundaki ölçü. Karşılığı M1 tip onaylı Stide raylı koltuk ve 130 × 190 cm.

Koltuk tarafı özellikle önemli, çünkü bu kalem hem konforu hem tescili belirliyor. M1 tip onaylı raylı karavan koltuğu sayfasında sistemin nasıl çalıştığını görebilirsiniz.

Atölye tipi dönüşüm ile seri tadilat teklifte neyi değiştiriyor?

İki yaklaşım da yasal yollar ve ikisinin de yeri var. Ama teklife farklı yansıyorlar; bunu baştan bilmek beklentiyi doğru kuruyor.

Münferit (tekil) proje yaklaşımı

• Proje araca özgü çiziliyor; yetkili araç proje mühendisi hazırlıyor ve AİTM kapsamında Münferit Araç Uygunluk Belgesi ile sunuluyor.
• Kurgu isteğe göre daha serbest şekillenebiliyor.
• Proje bedeli tek araca yazılıyor, paylaşılmıyor.
• Belge süreci üretimle paralel yürüdüğü için takvim araca özel çıkıyor.

Tip onaylı seri tadilat yaklaşımı

• Önceden onaylanmış bir proje kapsamında aynı kurgu tekrarlanıyor; seri üretim yapan firmalarda TSE’nin araç tip onayı hizmetleriyle uyum aranıyor.
• Bileşenler proje kapsamında sabit: M1 tip onaylı Stide koltuk sistemi ECE R14, R16 ve R17 testlerinden geçmiş durumda, tavan TÜV Süd onaylı.
• Kurguda serbestlik daha sınırlı, buna karşılık belge zinciri baştan tanımlı.
• Değişiklik talepleri projenin kapsamı içinde kalmak zorunda.

Hangi yaklaşımla çalışıldığı teklifin ilk sorusu olmalı, çünkü sonraki her soru buna bağlanıyor. Seri tadilat projesinin neyi kapsadığını TSE seri tadilat projeleri yazısında ayrıntılandırdık. Demonte Karavan tarafında kurgular Ford Transit Custom ve VW Transporter gövdeleri üzerine tip onaylı sistemlerle kuruluyor.

Hangi belgeyi hangi aşamada istemelisiniz?

Belgelerin çoğu teslimde bir arada isteniyor ve iş oraya bırakıldığında geri dönüş maliyetli oluyor. Doğru sıra şu:

1. Sözleşme öncesinde: hangi proje kapsamında çalışıldığı (seri mi münferit mi) ve koltuk sisteminin tip onayı. Bu ikisi kurgunun yasal zeminini belirliyor.
2. Sözleşme öncesinde: kalem dökümünün marka, model ve kapasite bilgisiyle yazılı hâli.
3. Sözleşme öncesinde: garanti süresi ve servis erişiminin nerede sağlandığı — kapsamın neyi içerip neyi içermediğini yazılı isteyin.
4. Üretim sırasında: gaz ve elektrik tesisatının proje çizimi; kaplama kapanmadan önce fotoğraflanması.
5. Muayene öncesinde: tadilat projesi ve uygunluk belgesinin hazır olduğunun teyidi.
6. Teslimde: ruhsata işlenecek kaydın ne olacağı ve tescil adımlarını kimin yürüttüğü.

Tescil, ruhsat ve muayene tarafının kurumsal işleyişini ruhsatlandırma ve yasal gereklilikler yazısında adım adım anlattık.

Teslimde neyi kontrol edersiniz?

Teslim, kurgunun sözleşmede yazdığı gibi olup olmadığını kontrol edebileceğiniz son nokta. Kaplama kapandıktan sonra görünmeyen kalemler için bu an geç oluyor, o yüzden üretim sırasındaki fotoğraflar önem kazanıyor.

1. Kalem dökümündeki her marka ve modeli araçta fiziken doğrulayın: akü etiketi, inverter, regülatör, buzdolabı ve kalorifer üzerindeki üretici bilgisi.
2. Su sistemini dolu tankla çalıştırın; pompa, seviye göstergesi ve tahliye birlikte denenmeli.
3. Isıtmayı motor kapalıyken çalıştırın — motordan bağımsız çalışması burada anlaşılıyor.
4. Pop-up tavanı birkaç kez açıp kapatın; kilitler, sineklikli panjurlar ve havalandırma panelleri kontrol edilmeli.
5. Koltukları ray üzerinde kaydırın ve kilit noktalarını deneyin; döner mekanizmaları iki yönde de çevirin.
6. 220V hattını dış şebekeye bağlayın; sigorta panosunu ve kaçak akım korumasını test ettirin.
7. Belgeleri teslim anında topluca alın ve dijital kopyalarını saklayın.

Teklif karşılaştırırken yapılan üç hata

Karşılaştırma çoğunlukla doğru sorularla başlıyor ama yanlış yerde bitiyor. Aşağıdaki üçü, elindeki bilgiyi doğru kullanamayan karşılaştırmaların ortak noktası.

• Toplam rakamı tek ölçüt saymak — iki teklif aynı toplamı gösterip farklı kapasiteleri tarif edebiliyor. Doğru karşılaştırma satır satır yapılıyor: 90Ah ile 100Ah, MPPT ile daha basit bir regülatör, 41 L kompresörlü buzdolabı ile daha küçük bir ünite aynı satırda görünse de aynı şey değil.
• Kapsam dışını sormamak — teklifte ne olduğu kadar ne olmadığı da bilgi. Proje ve tescil tarafının, dış tentenin ya da ikinci akünün dahil olup olmadığı yazılı sorulmalı.
• Belge yerine tanıma güvenmek — “tip onaylı” ifadesi bir belge değil. Onayın hangi sisteme ait olduğu, hangi testlerden geçtiği ve belgede üretici adının geçtiği kontrol edilmeli.

Dördüncü ve en sessiz hata, bütün bunları sözlü konuşup yazıya dökmemek. Teslimde tartışma çıkan konuların büyük kısmı, sözleşme aşamasında yazılmamış cümlelerden doğuyor.

Sözleşmede yazılı olması gerekenler

Sözlü verilen her taahhüt teslimde tartışmaya açık hâle geliyor. Aşağıdaki başlıkların sözleşmede geçmesi, iki tarafı da koruyor.

• Kalem dökümü: her sistem marka, model ve kapasite bilgisiyle.
• Hangi proje kapsamında çalışıldığı ve belgelerin kim tarafından üretileceği.
• Tescil ve ruhsat adımlarında hangi işi kimin yürüttüğü — firma teknik projeyi ve muayeneye hazırlığı üstlenirken tescil, vergi ve sigorta araç sahibinde kalabiliyor.
• Garanti süresi ve servisin nerede verildiği; kapsamın işçilik ve bileşen ayrımı yazılı olarak.
• Değişiklik talebinin hangi aşamaya kadar mümkün olduğu.
• Teslimde birlikte yapılacak kontrol listesi.

Sıkça Sorulan Sorular — Teklif ve Belge Kontrolü

Karavan dönüşüm teklifinde nelerin yazılı olması gerekir?

Her sistemin marka, model ve kapasite bilgisiyle ayrı satır olarak yazılması gerekiyor. “Enerji paketi” gibi toplu bir satır karşılaştırmayı imkânsız kılıyor; akünün Ah değeri, inverterin watt gücü, tankın litresi ve buzdolabının tipi ayrı ayrı görünmeli.

Koltuk sisteminin tip onaylı olduğunu nasıl anlarım?

Tip onayı belgeyle kanıtlanıyor, görünüşle değil. M1 tip onaylı bir yolcu koltuğu sisteminin ECE R14, R16 ve R17 testlerinden geçmiş olması gerekiyor. Belgede üretici adının ve onay numarasının geçtiğini kontrol edin; koltuğun bağlantı noktalarının da proje kapsamında olması gerekiyor.

Seri tadilat ile münferit tadilat arasındaki fark ne?

Seri tadilat, önceden onaylanmış bir proje kapsamında aynı kurgunun tekrarlanması. Münferit tadilat ise tek araca özgü proje demek ve AİTM kapsamında Münferit Araç Uygunluk Belgesi ile yürüyor. Birincisi belge zincirini baştan tanımlı kılıyor, ikincisi kurguda daha serbest bırakıyor.

Dönüşüm sonrası garanti nasıl işliyor?

Taban aracın fabrika garantisi ile dönüşümün garantisi ayrı yürüyor. Demonte Karavan tarafında dönüşüm için 2 yıl garanti veriliyor ve Almanya’da servis imkânı bulunuyor. Kapsamın işçilik ve bileşen ayrımını sözleşme öncesinde yazılı olarak teyit etmek gerekiyor, çünkü ikisi farklı sürelerde olabiliyor.

Teklif aldığım firma soruları cevaplamıyorsa ne yapmalıyım?

Cevaplanamayan bir soru başlı başına bilgidir. Özellikle proje kapsamı, koltuk tip onayı ve kalem dökümü yazılı olarak verilemiyorsa karşılaştırma yapılamaz. Bu üç başlık yazıya dökülmeden sözleşme aşamasına geçmemek gerekiyor.

Teklifinizi kalem kalem çıkaralım

Elinizde bir teklif varsa kalemleri birlikte okuyabiliriz; yoksa kullanım senaryonuzu paylaşarak başlayın. Kaç kişi seyahat ettiğinizi, ıslak hacim isteyip istemediğinizi ve enerji ihtiyacınızı yazarsanız kurgunun dökümünü marka ve kapasite bilgisiyle çıkarıyoruz.